Khởi nguồn từ thành phố New York đến khi trở thành một môn thể thao chuyên nghiệp, bóng rổ đường phố đã trở nên phổ biến trên toàn thế giới. Trong hướng dẫn bên dưới, chúng tôi sẽ đưa bạn tìm hiểu từ nguồn gốc của trò chơi đến các quy tắc, giải đấu và những nhân vật huyền thoại đã tạo ra môn thể thao này như ngày nay.

01 Lịch sử của bóng rổ đường phố

Tại New York vào giữa những năm 1940, Holcombe Rucker, một giáo viên và giám đốc quản lý sân chơi của Cục Công viên thành phố, bắt đầu tổ chức các giải đấu bóng rổ quanh khu vực địa phương mình ở Harlem. Sự phổ biến của môn này ngày càng tăng và vào năm 1950, ông thành lập giải đấu bóng rổ chuyên nghiệp của thành phố New York.

Đến năm 1954, các cuộc thi của ông đã tìm được địa điểm cố định, diễn ra thường xuyên tại một công viên nhỏ tên là PS 156, nằm giữa Đường 155 và Đại lộ Frederick Douglass. Ngày nay, công viên đó được coi là sân bóng đường phố nổi tiếng nhất thế giới do nơi đây sản sinh ra nhiều tài năng ABA và NBA. Mặc dù Rucker đã qua đời vào năm 1965 nhưng di sản từ các giải đấu của ông vẫn tiếp tục vang vọng. Năm 1974, theo yêu cầu của nhiều cầu thủ bắt đầu thi đấu ở đó, PS 156 được thành phố New York đổi tên thành Rucker Park.

Năm 1982, một hình thái bóng rổ đường phố có ảnh hưởng khác nổi lên khi rapper trẻ tên Greg Marius bắt đầu tổ chức các giải đấu giữa những nhóm hip-hop địa phương. Các giải đấu của Marius tại Rucker Park đã trở thành giải đấu mùa hè nổi tiếng hiện nay và đặt tên là Entertainers Basketball Classic. Trong giải đấu này, các huyền thoại bóng rổ đường phố và các siêu sao NBA dày dạn kinh nghiệm sẽ gặp nhau: những cầu thủ như Wilt Chamberlain, Kareem Abdul-Jabbar, Dr J, Allen Iverson, Kobe Bryant, LeBron James, John Wall và nhiều cầu thủ khá đã thi đấu trước đông khán giả đang theo dõi từ hàng rào, mái nhà và cửa sổ.

Vào cuối những năm 90, với sự ra mắt của AND1 Mixtape Tour vào năm 1998, bóng rổ đường phố đã trở thành xu hướng phổ biến trên toàn thế giới. Trước thời điểm đó, bóng rổ đường phố còn bị hạn chế ở Hoa Kỳ và AND1 Mixtape Tour đã làm thay đổi tình trạng và nhận thức về môn thể thao này. Những huyền thoại bóng rổ đường phố như Skip 2 My Lou, Hot Sauce và The Professor đã thể hiện những kỹ thuật bóng rổ điên rồ, những pha ném bóng tuyệt vời trên ESPN, làm hài lòng khán giả trên toàn thế giới.

Các chương trình truyền hình như City Slam và các bộ phim Above the Rim, White Men Can't Jump, phim tài liệu về bóng rổ đường phố năm 2013, Doin' It in the Park, đã đưa bóng rổ đường phố và các cầu thủ thi đấu đến gần hơn với khán giả phổ thông.

02 Bóng rổ đường phố là gì?

Ra đời tại các công viên và đường phố của New York, bóng rổ đường phố là một biến thể của bóng rổ có cách chơi ít trang trọng hơn môn thể thao truyền thống. Nó khuyến khích người chơi thể hiện kỹ năng của mình trong khi tiếp cận thoải mái với các luật bóng rổ thông thường. Sự khác biệt lớn nhất là không có trọng tài (đôi khi các trọng tài cũng được dùng ở những giải đấu lớn). Tranh chấp về cách tính điểm được giải quyết giữa những cẩu thủ.

Khi chơi với một rổ, bóng rổ đường phố có thể được chơi với từ bất kỳ tám người (bốn người mỗi bên) hay hai người (mỗi bên một người). Tuy nhiên, bốn người mỗi bên là rất hiếm vì nó nó quá đông để chơi trên một rổ. Nếu mười người có cùng trình độ gặp nhau trên sân ngoài trời hoặc sân bóng đường phố thì có thể chơi hai rổ với mỗi đội năm người.

Cách tính điểm trong bóng rổ đường phố cũng khác với bóng rổ truyền thống. Ở đây, những cú ném ngoài vạch ba điểm (three-point line) chỉ được tính là hai điểm. Những cú ném trong vạch ba điểm được tính là một điểm thay vì hai.

Ngoài lối chơi đồng đội, tính chất chặt chẽ, một chọi một của bóng đường phố, nó còn cực kỳ phụ thuộc vào kỹ năng cá nhân của từng cầu thủ. Các cầu thủ thường thể hiện kỹ năng dẫn bóng của mình và tìm cách thoát khỏi đối thủ bằng nhiều pha crossover khác nhau trước khi ghi điểm. Trong bóng rổ đường phố, phong cách thi đấu của bạn càng ấn tượng thì càng nhận được nhiều sự tôn trọng.

Trần đấu sẽ kết thúc khi có đội nào đạt được tổng số điểm đã quy định trước. Thông thường, các đội sẽ thống nhất về hệ thống điểm từ 1 đến 11. Tùy thuộc vào độ bận rộn của sân, các trận đấu riêng lẻ có thể kéo dài hơn, tiếp tục lên tới 15 hoặc 21 điểm. Vào những thời điểm quá đông người, số điểm chiến thắng có thể là bảy điểm.

03 Các quy tắc và điều luật quan trọng nhất của bóng rổ đường phố

Vì luật do chính người chơi đặt ra nên mỗi sân bóng đều có luật riêng. Tuy nhiên, có một số quy tắc cơ bản được áp dụng ở mọi nơi mà không cần thỏa thuận trước:

Để xác định đội nào sở hữu bóng trước, ném bóng từ vạch ba điểm: nếu ném vào thì đội của người ném sẽ có bóng, nếu ném trượt thì đội còn lại được tấn công trước.

Mọi đợt tấn công sau một phá bóng chết (bóng ra ngoài/phạm lỗi/bóng vào rổ, v.v.) đều bắt đầu bằng một 'kiểm tra' bên ngoài vạch ba điểm - tức là một đường chuyền ngắn của người tấn công cho hậu vệ, người này ngay lập tức trả lại bóng.

Một cú ném từ ngoài vạch ba điểm được tính là hai điểm trong bóng rổ đường phố, một cú ném trong vạch ba điểm được tính là một điểm.

Vì không có trọng tài nên người cộng kích gọi là phạm lỗi. Quy tắc bất thành văn là chỉ bắt những pha phạm lỗi thực sự và không quá nhẹ tay. Để nhấn mạnh cách tiếp cận này, đôi khi người ta nói đùa rằng “không có máu, không lỗi”. Điểm mấu chốt là mọi cầu thủ sẽ cảm thấy rằng mất danh dự và họ phải trung thực - với chính mình và với đối thủ - khi thông báo phạm lỗi.

Trong trường hợp phạm lỗi, không có quả ném phạt mà chỉ là quyền sở hữu bóng cho đội bị phạm lỗi.

Sau khi ném rổ thành công, đội tấn công được lại bóng, theo phương châm: 'làm được, lấy đi'. Khi đó, người ném rổ sẽ là người nhận được bóng.

Các quy tắc di chuyển và dẫn bóng cũng giống như trong môn bóng rổ 5 đấu 5 chuyên nghiệp, mặc dù chúng không được thể hiện và thực thi một cách nghiêm ngặt. Đặc biệt là khi dẫn bóng, bóng rổ đường phố có nhiều tự do hơn.

04 Những sự kiện bóng rổ đường phố lớn nhất

• Red Bull Half Court: Kể từ năm 2021, những người chơi 3 đấu 3 giỏi nhất thế giới đã có thể thi đấu ở Red Bull Half Court, một giải đấu có điểm dừng ở hơn 20 quốc gia. Điều này khiến Red Bull Half Court trở thành giải đấu bóng rổ đường phố mang tính toàn cầu nhất trên thế giới.

• FIBA 3x3 World Tour: Có thể so sánh với PGA Tour trong môn chơi gôn hoặc WSL trong môn lướt sóng, FIBA ​​3x3 World Tour là cấp độ thi đấu cao nhất trong thế giới bóng rổ 3 đấu 3. Từ tháng 5 đến tháng 12, các đội từ các thành phố trên khắp thế giới sẽ tích lũy điểm theo thể thức giải đấu có điểm dừng từ Nhật Bản đến Pháp.

• FIBA ​​3x3 Women's Series: Tương tự như trên, giải đấu diễn ra từ tháng 5 đến tháng 9 và có sự góp mặt của các đội xuất sắc nhất thi đấu tại các giải đấu trên toàn thế giới.

Năm cầu thủ đường phố huyền thoại nhất

• Earl 'The Goat' Manigault: Khi huyền thoại NBA Kareem Abdul-Jabbar được yêu cầu kể tên cầu thủ xuất sắc nhất mà anh ấy từng đối đầu, anh ấy trả lời đơn giản rằng: “The Goat”. Manigault không chỉ có sức bật nhảy đáng kinh ngạc mà còn có độ chính xác chết người và những “handle” đáng kinh ngạc. Cuộc đời đầy biến cố của anh đã được kể lại trong bộ phim Rebound của HBO.

• Ed 'Booger' Smith: Booger Smith là một thần đồng bóng rổ đường phố. Năm 1997, ở tuổi 17, kỹ năng phòng ngự của anh ấy đã được khẳng định trên các sân ở New York đến mức anh ấy trở thành chủ đề của một bộ phim tài liệu về bóng rổ đường phố, Soul in the Hole, và được đăng trên trang bìa của Sports Illustrated. Đó là sự khẳng định không tệ đối với một người chỉ là vận động viên nghiệp dư. Đáng buồn thay, mặc dù sự nghiệp ở NBA đã ở ngay trước mắt, nhưng hoàn cảnh cá nhân khiến anh ấy không bao giờ đạt đến đỉnh cao.

• Larry 'Bone Collector' Williams: Sinh năm 1980 và là người cùng thời với Booger Smith, Bone Collector Williams là một vận động viên bóng rổ đường phố đặc trưng. Anh ta đã học được các kỹ năng trên các sân bóng của Mỹ và đặc biệt nổi tiếng với những pha crossover – đó là nguồn gốc cho biệt danh của anh ta, vì anh ta được cho là nhanh đến mức thường xuyên bẻ gãy mắt cá chân của đối thủ - và khả năng “khẩu chiến” ghê gớm của mình. Anh ta thậm chí còn được cho là đã đánh bại Allen Iverson một lần trong thời kỳ đỉnh cao của mình.

• Rafer 'Skip To My Lou' Alston: ESPN từng gọi Rafer Alston là 'vận động viên bóng rổ đường phố nổi tiếng nhất thời hiện đại'. Chỉ riêng chuyến lưu diễn AND 1 Mixtape Tour, bắt đầu với anh ấy, đã truyền cảm hứng cho các cầu thủ đường phố qua nhiều thế hệ. Anh ấy cũng là một trong số ít cầu thủ đường phố thực thụ đã đến được NBA và chơi thành công ở đó trong vài năm. Sau khi gia nhập Milwaukee Bucks vào năm 1998, anh đã chơi cho nhiều đội khác nhau trong khoảng 14 năm trước khi giải nghệ. Tất nhiên, Rafer Alston vẫn có ghé thăm một hoặc hai lần sân nhà của mình ở New York.

• Grayson 'The Professor' Boucher: Bạn có thể đã xem The Professor trên YouTube, nơi anh ấy chiêu đãi hàng triệu người theo dõi của mình bằng cách hóa trang thành Bugs Bunny và ném bóng tại nhiều sân bóng rổ khác nhau trên khắp nước Mỹ để hướng dẫn cho những người chơi nghiệp dư biết cách nén rổ chính xác. Anh ấy cũng là khách mời đóng vai chính trong các bộ phim Ball Don't Lie năm 2008 và phim trên Netflix năm 2022 của Adam Sandler, Hustle.